Het rijpheidsmoment

Het rijpheidsmoment is een term die ik de afgelopen jaren steeds vaker ben gaan gebruiken, zowel in mijn werk als privéleven. Voor mij staat het voor het moment waarop de volledige potentie aanwezig is om iets daadwerkelijk te realiseren. Vooral tijdens ingewikkelde montages van films of documentaires merk ik dit sterk.

Sommige dagen zit ik uren te worstelen met beeld, geluid en inhoud. Het stroomt niet, er is geen flow. Vroeger werkte ik dan koppig door, om uiteindelijk ontevreden naar huis te gaan omdat er nauwelijks vooruitgang was geboekt. Achteraf gezien had ik beter kunnen stoppen en iets anders kunnen doen, zoals wandelen, fietsen of de natuur in gaan.

Tegenwoordig stem ik mijn werkzaamheden veel meer af op de aanwezigheid van flow. Zodra er echt ‘zin’ is, ontstaat er motivatie en lijkt alles vanzelf soepeler te verlopen. Het juiste moment dient zich dan aan zonder weerstand. Obstakels en beperkende gedachten die de dag ervoor nog aanwezig waren, verdwijnen ineens volledig.

Misschien moeten sommige processen eerst incuberen en rijpen voordat ze weer opgepakt kunnen worden. Dat geldt eigenlijk voor alles in het leven. Wanneer iets niet lukt en er geen flow aanwezig is, kan het effectiever zijn om tijdelijk afstand te nemen en te wachten op het juiste moment.

Zelfs wanneer er tijdsdruk aanwezig is, blijft het interessant om te onderzoeken wat er gebeurt als je wacht op het juiste momentum. Tegelijkertijd kan juist de angst voor tijdsdruk ervoor zorgen dat de natuurlijke flow volledig verdwijnt.

Ik vraag me daarom regelmatig af of mensen beter zouden presteren binnen het onderwijs en bedrijfsleven wanneer ze meer vrijheid zouden krijgen om zelf te bepalen wanneer en waaraan ze werken. Het verplichte schoolsysteem voelt voor mij vaak als een rem op nieuwsgierigheid, spontaniteit, creativiteit en verwondering. Ook binnen bedrijven lijkt de vaste klok en de aanwezigheidscultuur regelmatig ten koste te gaan van energie en intrinsieke motivatie.

Wanneer organisaties meer zouden vertrouwen op natuurlijke motivatie en individuele flow, verwacht ik dat mensen in minder tijd meer output kunnen leveren. Daarnaast zouden zij waarschijnlijk meer vrijheid ervaren, gelukkiger zijn en minder stressgerelateerde klachten of burn-outs ontwikkelen. Uiteraard geldt dit niet voor iedere beroepsgroep, maar juist daarom zou het interessant zijn om bestaande systemen vaker kritisch te onderzoeken en waar mogelijk losser te organiseren.

Als je nooit iets probeert, ontdek je immers ook nooit wat mogelijk is.

Een mooi voorbeeld hiervan komt van Peter Hartkamp, schrijver van het boek Het gedwongen onderwijs voorbij. Hij liet zijn dochter twee jaar langer spelen op de basisschool. Op een gegeven moment werd haar nieuwsgierigheid naar letters, tekens en symbolen sterk aangewakkerd doordat zij zag dat anderen iets konden lezen wat voor haar nog onbegrijpelijk was.

Vanuit die intrinsieke nieuwsgierigheid en leerdrang leerde zij uiteindelijk lezen en schrijven in slechts drie weken. Een krachtig voorbeeld van het ultieme rijpheidsmoment. Door meer te vertrouwen op natuurlijke ontwikkeling ontstaat er mogelijk meer ruimte voor plezier, vrijheid en andere waardevolle ervaringen die buiten een vast curriculum vallen.